Ludzie

demo-attachment-1663-background-3
demo-attachment-1664-blue_background-1

Karol Wojtyła (1920-2005)

karol-wojtylaDuszpasterz, filozof, teolog, poeta, wykładowca i wychowawca młodzieży. Do czasu objęcia pontyfikatu z powodzeniem oddawał się dociekaniom teologiczno-filozoficznym, czego owoc stanowi przełomowa publikacja z roku 1969  zatytułowana Osoba i czyn. Jest to książka pod wieloma względami wyjątkowa, a myśli w niej zawarte do dzisiaj nie straciły niczego ze swej aktualności i uniwersalizmu. Zasadnicza idea sprowadza się do stwierdzenia, że osobie przypisana jest niezbywalna wolność i dzięki temu może dokonywać on świadomych aktów woli, czyli właśnie czynów. Ale z kolei te czyny oddziaływują zwrotnie na działającego, kształtując jego osobowość i sposoby przyszłych zachowań. Jesteśmy zatem, w pewnym sensie, tym co czynimym niemniej w każdej sytuacji możemy dokonać wyboru między tym albo innym czynem i to stanowi właśnie o naszej wyjątkowej pozycji w świecie materialnym. Tak więc nie jesteśmy całkowicie od niego zależni, a dzięki naszej zdolności do czynu możemy go również w pewnym stopniu kształtować.

Z wolnością działania wiąże się naturalnie odpowiedzialność za jego rezultat. Wojtyła pisał też o tym w kolejnej ważnej publikacji jego autorstwa – Miłość i odpowiedzialność. Dlaczego miłość? Otóż w jego koncepcji miłość stanowi czyn najpełniej wyrażający naszą osobowość i jest najlepszym użytkiem, jaki możemy zrobić z podarowanej nam wolności. Nie wspomina przy tym Wojtyła o wyborze określonego systemu wierzeń czy wartości. Nie ma tu w zasadzie odniesień do nauczania Kościoła czy jakiejkolwiek instytucji religijnej, dlatego też zawarte w tych pracach przemyślenia można z powodzeniem określić mianem uniwersalnych. Nie powinno więc dziwić, że z dorobku filozoficznego Karola Wojtyły czerpali również ludzie niezbyt religijni – przynajmniej zanim pokryła go gęsta warstwa konfetti wysypywanego na cześć wielkiego papieża, Jana Pawła II.

Philip Zimbardo (1933-)

Philip-ZimbardoŚwiatowej sławy amerykański psycholog i popularyzator nauki. Wychował się w ubogiej rodzinie sycylijskich emigrantów w nowojorskim Brooklynie. Tytuł doktorski z psychologii obronił w 1968 r. na Uniwersytecie Yale, później przeniósł się na Uniwersytet Stanforda, gdzie przeprowadził jeden z najsłynniejszych eksperymentów w historii nauk społecznych. Eksperyment ten dotyczył obserwacji ,,zwyczajnych” ludzi w warunkach uwięzienia i pokazał, jak łatwo można przyswoić sobie rolę kata czy ofiary – wraz z całym repertuarem właściwej dla tych roli aspołecznych zachowań.

Zimbardo od lat zajmuje się badaniem ciemniejszych stron ludzkiej psychiki, dlatego też jego zainteresowania naukowe dotyczą m.in. dehumanizacji, agresji i terroryzmu. Owocem tych badań było zainicjowanie programu Heroic Imagination Project, który ma za zadanie wspierać ludzi w przezwyciężaniu zła, tkwiącego w każdym z nas, i uwalnianiu – również w nas obecnych – pokładów dobra. Dzięki nim także powstała książka Efekt Lucyfera, która w ciekawy i przystępny sposób objaśnia mechanizmy powstawania destrukcyjnych ludzkich zachowań. Zimbardo założycielem Kliniki Nieśmiałości, gdzie dotknięte tą przypadłością osoby uczą się efektywnie funkcjonować w relacjach interpersonalnych i radzić sobie z wymaganiami stawianymi przez życie w społeczeństwie.

Mihaly Csikszentmihalyi (1934-)

Mihaly-CsikszentmihalyiAmerykański psycholog węgierskiego pochodzenia. Profesor uniwersytetu w Chicago, którego prace poświęcone szcześciu i kreatywności znalazły swój wyraz w niezwykle oryginalnej i płodnej  koncepcji flow (przepływu). Flow jest to stan odczuwany przez osoby oddające się szeroko rozumianej działalności twórczej. Charakteryzuje go całkowite pochłonięcie wykonywaną czynnością, związane z nią uczucie przyjemnego pobudzenia i wiary w swoje możliwości. Jest to więc nic innego, jak najwyższy stopień motywacji wewnętrznej, która przekłada się na niemożliwe do osiągnięcia innym sposobem wyniki. Nie stanowi on jednak prostej sumy wzmocnień czerpanych z pracy czy nawet odczuwanaego w związku z nią szczęścia.

Swoje poglądy Csikszentmihalyi sformułował m.in. w książkach Przepływ. Psychologia optymalnego doświadczenia czy Urok codzienności. Psychologia emocjonalnego przepływu. Jego naukowe dociekania oraz niegasnąca wiara w ludzki potencjał zaowocowały włączeniem się w zainicjowany przez Martina Seligmana nurt psychologii pozytywnej, którego jest gorącym zwolennikiem i propagatorem.

Martin Seligman (1942-)

Martin-SeligmanWybitny psycholog, pedagog i popularyzator nauki. Urodził się i wychował w Nowym Jorku, natomiast wykształcenie zdobywał na uniwersytetach Princton i Pennsylvania. W latach sześćdziesiątych przeprowadził serię przełomowych badań, które zaowocowały powstaniem teorii wyuczonej bezradności. Odkrył on mianowicie, że psy rażone prądem elektrycznym bez możliwości uniknięcia kolejnych wstrząsów po pewnym czasie zachowywały się biernie również w sytuacji, gdy taka możliwość się pojawiała. Seligman skojarzył to zachowanie z postępowaniem ludzi chorych na depresję, którzy także często nie próbują zmieniać niekorzystnych dla siebie cech otoczenia, mimo że byliby w stanie to uczynić.

W późniejszych latach Seligman, zniechęcony dosyć negatywistycznym obrazem człowieka, jaki kreowały ówczesne szkoły psychologiczne, zapoczątkował wraz z Christopherem Petersonem reformatorski w swych założeniach nurt zwany psychologią pozytywną. Jego główne założenia opierają się na wyróżnionych przez Seligmana cnót i odpowiadających im siłach charakteru. Cnoty te (mądrość, odwaga, człowieczeństwo, sprawiedliwość, powściągliwość i transcendencja) zostały wyodrębnione w trakcie zakrojonych na szeroką skalę badań międzykulturowych, mają więc one w dużej mierze uniwersalnych charakter. Każda z nich dzieli się jeszcze na pomniejsze cnoty (np. powściągliwość składa się ze skromności, rozwagi, samokontroli i umiejętności przebaczania), lecz całość nie tworzy żadnej hierarchii – wszystkie więc cnoty są w pewnym sensie równoważne. Ogromne zainteresowanie programem Seligmana skłoniło go do otwarcia na Uniwersytecie Pensylwańskim specjalnego kierunku szkolącego przyszłych trenerów psychologii pozytywnej.